저자: 미상 · 외국인
요약 보기
1960년 출생 라케시 준준왈라의 생애와 투자 철학을 소개하는 영상. 1985년 5천 루피로 투자 시작, 타타 관련 주식으로 초기 수익, 타이탄 장기 보유 등 장기 가치투자 사례 강조. 2022년 8월 사망, 순자산 4.5만 크로어 루피 언급. 과거 투자 성과 서술이 중심이며 현재 시장에 대한 향후 가격 예측 발언은 없음.
다듬은 글
कल्पना करा, एक तरुण हातात फक्त काही हजार रुपये घेऊन शेअर बाजारात उतरतो आणि पुढच्या काही दशकांत हजारो कोटींचा मालक बनतो. ऐकायला सिनेमासारखं वाटतं, नाही का? पण ही आपल्या भारताच्या बिग बुल, राकेश झुनझुनवाला यांची गोष्ट आहे. राकेश झुनझुनवाला यांचं नाव फक्त शेअर बाजारापुरतं मर्यादित राहिलेलं नाही, तर ते भारताच्या आर्थिक इतिहासाचा एक महत्त्वाचा भाग बनलं आहे.
त्यांना अनेकदा भारताचे वॉरन बफेट म्हटलं जातं. पण त्यांच्या यशामागे असलेली गणितं आणि तत्त्वज्ञान पूर्णपणे भारतीय मातीतलं आहे. त्यांनी व्यवसायातला धोका आणि दूरदृष्टी यांचा मेळ घातला. राकेश झुनझुनवाला यांचा जन्म ५ जुलै १९६० रोजी राजस्थानमधील एका मारवाडी कुटुंबात झाला. त्यांचे वडील मुंबईत आयकर विभागात काम करत होते, त्यामुळे त्यांचं बालपण मुंबईत गेलं आणि वडिलांकडूनच त्यांची शेअर बाजाराशी ओळख झाली.
लहानपणी त्यांनी वडिलांना एक प्रश्न विचारला होता: बाजारात शेअरचे भाव का वाढतात? हीच जिज्ञासा पुढे त्यांच्या यशाचं कारण ठरली. घरात हा विषय चर्चेत असल्यामुळे राकेश लहान वयातच शेअर बाजाराकडे आकर्षित झाले. देशात नुकतीच आणीबाणी संपली होती. आणि एका तरुणाने वडिलांना सांगितलं, की त्याला शेअर बाजारात उतरायचं आहे.
वडील आयकर अधिकारी होते, पण त्यांनी मुलांना आपली आवड निवडण्याची मुभा दिली. त्यांनी राकेशला आधी चार्टर्ड अकाउंटंट, म्हणजेच सीए, होण्याचा सल्ला दिला. आईला मात्र काळजी होती, की शेअर बाजारात काम करणाऱ्या मुलाशी कोण लग्न करेल. वडील रोज वर्तमानपत्रातून शेअर बाजाराच्या बातम्या वाचत असत. एकदा त्यांनी राकेशला एका कंपनीची माहिती शोधायला सांगितलं. तेव्हापासून राकेशची शेअर बाजारात गोडी लागली.
त्यांनी सिडनहॅम कॉलेजमधून वाणिज्य शाखेची पदवी घेतली आणि १९८५ मध्ये चार्टर्ड अकाउंटंट (सीए) झाले. त्याच वर्षी त्यांनी फक्त ५,००० रुपयांपासून शेअर बाजारात प्रवेश केला. तेव्हा बाजाराचे निर्देशांक केवळ १५० च्या आसपास होते.
त्या वेळी त्यांनी मोठ्या प्रमाणावर शेअर्स खरेदी केले आणि काही महिन्यांतच टाटाच्या शेअर्समधून त्यांना २५ लाखांचा पहिला मोठा नफा मिळाला. त्यानंतर त्यांनी कधीच मागे वळून पाहिलं नाही.
व्ही. पी. सिंह सरकारच्या काळात समाजवादी अर्थसंकल्प येईल अशी भीती बाजाराला वाटली आणि शेअर बाजार कोसळला. त्या वेळी झुनझुनवाला यांचा पोर्टफोलिओ एक कोटी रुपयांच्या पुढे गेला होता, पण त्यांनी संयम ठेवला.
अर्थमंत्री माधव दांडेकर यांच्या भाषणानंतर बाजार पुन्हा वाढू लागला आणि त्यांचंही नशीब बदललं. हर्षद मेहता घोटाळा उघडकीस येताच बाजार पुन्हा कोसळला, पण झुनझुनवाला यांनी त्या घसरत्या बाजारातही पैसे कमावले. त्यांनी वेळेवर शेअर्स विकून नफा मिळवला.
टाटा समूहाच्या टायटन कंपनीवर त्यांचा विश्वास होता. ती कंपनी तोट्यात असताना आणि शेअरचा भाव २० ते ३० रुपयांच्या दरम्यान घुटमळत असतानाही त्यांनी संयम आणि आत्मविश्वास कायम ठेवला. २०२२ मध्ये त्यांच्या एकूण पोर्टफोलिओचा एक चतुर्थांश भाग टायटनमध्ये होता.
राकेशजींची गुंतवणूक दूरदृष्टी, संयम आणि सखोल अभ्यासावर आधारित होती. ते कधीही केवळ भावनेच्या भरात व्यवहार करत नसत. शेअर बाजार हे लोकांसाठी झटपट श्रीमंत होण्याचं साधन नसून संयमाने दीर्घकालीन यश मिळवण्याचं क्षेत्र आहे, असा त्यांचा विश्वास होता.
त्यांनी टायटन कंपनी, ल्युपिन फार्मा, क्रिसिल, प्राज इंडस्ट्रीज, फोर्टिस हेल्थकेअर अशा अनेक कंपन्यांमध्ये दीर्घकालीन गुंतवणूक केली. विशेषतः टायटनमधील त्यांची गुंतवणूक इतकी यशस्वी ठरली, की लाखो लोक त्यांच्या पद्धतीने गुंतवणूक करू लागले. कंपनीच्या मूलभूत गोष्टींवर त्यांचा विश्वास होता आणि ते शेअर्स दीर्घकाळ धरून ठेवत असत. त्यामुळे त्यांना अनेक पटींनी नफा मिळाला. घाई न करता संयम ठेवण्याची वृत्ती त्यांच्या विचारांत सातत्याने दिसून येत होती.
शेअर बाजारातील त्यांची भूमिका आणि प्रभाव लक्षात घेऊन त्यांना शेअर बाजारचा बिग बुल म्हटलं जातं, कारण त्यांनी अनेक कंपन्यांच्या यशाचा अंदाज आधीच वर्तवला होता. त्यानंतर त्या कंपन्यांचे शेअर्स झपाट्याने वाढले.
एक गुंतवणूकदार म्हणून त्यांचा प्रभाव इतका होता, की त्यांच्या गुंतवणुकीचा इतर गुंतवणूकदारांवर मोठा परिणाम होत असे. राकेश झुनझुनवाला यांनी स्वतःची गुंतवणूक कंपनी, रेअर एंटरप्रायझेस सुरू केली. या माध्यमातून त्यांनी शेअर बाजारासोबतच अनेक स्टार्टअप्स, आयटी, हेल्थकेअर आणि ग्राहकोपयोगी वस्तूंच्या कंपन्यांमध्ये गुंतवणूक केली. ते ज्या कंपनीत गुंतवणूक करत, त्या कंपनीचे शेअर्स लगेच प्रकाशझोतात येत. याला झुनझुनवाला इफेक्ट म्हटलं जाऊ लागलं.
"बाजार हे भांडवलशाहीचं मंदिर आहे. त्याचा आदर करा, त्याची पूजा करा, मग तुम्हाला त्याचं फळ नक्की मिळेल," असे त्यांचे नेहमीचे शब्द होते.
आयुष्याच्या शेवटच्या टप्प्यात राकेश झुनझुनवाला यांनी एक नवीन स्वप्न पाहिलं. त्यांनी अकासा एअर ही विमान कंपनी सुरू केली. २०२१ मध्ये या एअरलाइनमध्ये गुंतवणूक करून त्यांनी भारतातील विमान वाहतूक क्षेत्रात पाऊल टाकलं. भारतात स्वस्त दरातील विमान सेवा सुरू करणं हे त्यांचं स्वप्न होतं, आणि त्यांच्या निधनापूर्वीच या कंपनीचं पहिलं विमान आकाशात झेपावलं, ही त्यांच्या धाडसाची आणि उद्योजकतेची मोठी साक्ष आहे.
त्यांच्या निधनापूर्वी ४५,००० कोटी रुपयांची एकूण संपत्ती असलेल्या राकेश झुनझुनवाला यांचे हे शेवटचे शब्द होते. "मी व्यावसायिक जगात यशाच्या शिखरावर पोहोचलो आहे. माझं आयुष्य इतरांना यशस्वी वाटतं. पण कामाशिवाय मला कोणताही आनंद मिळाला नाही." त्यांच्या आयुष्यात पैशाला जितकं महत्त्व होतं, तितकाच त्यांचा आनंद, कुटुंब आणि साधेपणावर विश्वास होता.
ते पत्नी रेखा झुनझुनवाला आणि तीन मुलांसह मुंबईत राहत होते. त्यांच्या भाषणांमधून, मुलाखतींमधून आणि मजेदार विनोदांमधून ते लोकांच्या मनात घर करून राहिले. १४ ऑगस्ट २०२२ रोजी मुंबईत त्यांचं निधन झालं. वयाच्या ६२ व्या वर्षी ते या जगाचा निरोप घेऊन गेले, पण त्यांनी अमूल्य वारसा मागे ठेवला. आर्थिक शिस्त, आत्मविश्वास आणि दूरदृष्टीचा विचार त्यांनी भारतीय शेअर बाजारावर अमिट छाप सोडला.
आजही अनेक नवे गुंतवणूकदार त्यांना आदर्श मानतात. त्यांच्या निधनाने संपूर्ण शेअर बाजारात खळबळ उडाली, पण त्यांचे विचार, गुंतवणुकीची तत्त्वे आणि प्रेरणादायी जीवन आजही लाखो लोकांच्या मनात जिवंत आहे.
राकेश झुनझुनवाला यांचं आयुष्य आपल्याला शिकवतं, की कोणत्याही सुरुवातीसाठी लाखो रुपयांची गरज नसते, तर ज्ञानाची गरज असते. पैसे कमावण्यासाठी संयम आणि दूरदृष्टी महत्त्वाची असते, पण त्यामागे तत्त्वज्ञान आणि जबाबदारी असणं त्याहूनही महत्त्वाचं असतं. स्वतःच्या यशातून इतरांना मार्गदर्शन करणं, हीच खरी यशाची गुरुकिल्ली आहे.
आज आपण राकेश झुनझुनवाला यांना प्रत्यक्ष पाहू शकत नसलो, तरी त्यांचे विचार, यशाचं तत्त्वज्ञान आणि त्यांनी दिलेलं मार्गदर्शन आपल्यासारख्या सामान्य गुंतवणूकदारांसाठी आजही प्रेरणादायी आहे.
Comments 0